سازه: کنترل آییننامهای ساختمان مطابق مقررات ایران
سازه چیست؟
سازه (sazeh) یک سرویس برخط برای کنترل آییننامهای ساختمان است. فایل .e2k مدل ETABS خود را در صفحهٔ اصلی سایت بارگذاری میکنید، شهر، نوع خاک و سیستم سازهای را مشخص میکنید و سازه تمام اعضای ساختمان را با استاندارد ۲۸۰۰ ویرایش ۴ و مباحث ششم، نهم و دهم مقررات ملی ساختمان میسنجد. در پایان یک دفترچهٔ محاسبات فارسی، یک نمای سهبعدی از نتیجهٔ کنترل هر عضو و، در صورت نیاز، یک مدل اصلاحشده تحویل میگیرید.
سازه جای ETABS را نمیگیرد. هدف آن است که کنترلهایی را که دفتر طراحی معمولاً با دست یا با صفحهگسترده انجام میدهد، بهصورت یکسان و تکرارپذیر انجام دهد و آنچه گزارش ETABS نمیگوید را صریح روی برگه بیاورد.
چه نتیجهای تحویل میگیرید؟
- دفترچهٔ محاسبات فارسی که با پاسخ شروع میشود: ساختمان با آییننامه هماهنگ است یا نه، کدام بندها رعایت نشدهاند و هر بند چند عضو، گره یا طبقه را درگیر میکند. هر ردیف دفترچه شمارهٔ بند آییننامه را کنار خود دارد.
- نمای سهبعدی مدل که وضعیت هر عضو را نشان میدهد و فهرست بندهایی که رعایت نشدهاند در کنار آن آمده است.
- مدل اصلاحشده، وقتی بندی رعایت نشده باشد و با تغییر مقطع قابل رفع باشد. این مدل جداگانه کنترل میشود و تغییر هر گروه مقطع، همراه با تغییر وزن آن، روی برگه میآید.
- فهرست کارهایی که باید در ETABS انجام شود، با نام پنجرههای ETABS، تا مهندس اصلاحات را در مدل خود اعمال کند.
سه کاری که سازه برای طراح انجام میدهد
۱. کنترل هر عضو با آیین‌نامه‌های لازم‌الاجرا
هر تیر، ستون، گره و طبقه با بندهای استاندارد ۲۸۰۰ ویرایش ۴ و مباحث ششم، نهم و دهم سنجیده میشود. جدول‌های عددی آییننامه به تفکیک ویرایش نگه‌داری می‌شوند، بنابراین معلوم است هر عدد از کدام جدول و کدام ویرایش آمده است.
سازه ادعا نمی‌کند همهٔ بندهای آییننامه را پوشش میدهد. بندی که هنوز بررسی آن ممکن نیست با وضعیت «موکول» روی برگه میآید و عضوی که طراحی نشده با وضعیت «طراحی‌نشده» علامت می‌خورد. هیچ‌کدام از این دو «رعایت شده» شمرده نمی‌شوند، زیرا برگه‌ای که بند کنترل‌نشده را سبز نشان دهد از نبودنش خطرناک‌تر است. فهرست دقیق این موارد در صفحهٔ محدودیت‌ها آمده است.
۲. اصلاح مدل تا جایی که آییننامه رعایت شود
اگر بندی رعایت نشده باشد و با بزرگ‌کردن مقطع قابل رفع باشد، سازه مقاطع مربوط را پله‌پله بزرگ میکند و سپس یک مرحلهٔ سبک‌سازی انجام میدهد. هر تغییر فقط وقتی پذیرفته میشود که پس از تحلیل دوباره هیچ عضوی در کل ساختمان بدتر نشود، زیرا تغییر یک مقطع بار را به اعضای دیگر منتقل میکند.
بندی که با تغییر مقطع رفع نمی‌شود، مثلاً مسئلهٔ مدل‌سازی یا فرض مهندس، در دفترچه با «راه رفع» مشخص‌شده فهرست میشود. مدل اصلاحشده ممکن است سنگین‌تر از مدل اصلی باشد، چون هدف نخست رعایت آییننامه است و کاهش وزن بعد از آن میآید. وزن و حجم بتن و آرماتور هر گروه جداگانه گزارش میشود تا معامله میان ستون و تیر پشت یک سرجمع پنهان نماند.
۳. ساختن و مقایسهٔ طرح‌های جایگزین
از یک گرید و یک ارتفاع طبقات می‌توان چند طرح ساخت و هر کدام را جداگانه کنترل کرد: قاب خمشی بتنی متوسط یا ویژه، قاب خمشی فولادی متوسط یا ویژه، و قاب ترکیبی با تیر فولادی و ستون بتنی. چون هر طرح با همان آییننامه کنترل میشود، وزن نهایی، حجم بتن و آرماتور آن‌ها با هم مقایسه‌پذیر است. سازه خودش میان طرح‌ها انتخاب نمی‌کند؛ مقایسه را فراهم میکند و تصمیم با مهندس است.
برای چه کسانی ساخته شده است؟
- دفترهای طراحی سازه در ایران که با ETABS کار میکنند و میخواهند مدل خود را پیش از امضا با فهرست کنترلهای ایران بسنجند.
- دانشجویان مهندسی عمران و سازه که میخواهند زنجیرهٔ کامل بارگذاری لرزهای، تحلیل و کنترل را روی یک قاب ساده ببینند و هر عدد را تا منشأ آن دنبال کنند.
آیین‌نامه‌هایی که کنترل می‌شوند
| آییننامه | ویرایش | موضوع |
|---|---|---|
| استاندارد ۲۸۰۰ | ویرایش ۴ | بارگذاری لرزهای |
| مبحث ششم مقررات ملی ساختمان | ۱۳۹۸ | بارهای وارد بر ساختمان و ترکیب بار |
| مبحث نهم مقررات ملی ساختمان | ۱۳۹۹ | طرح و اجرای ساختمان‌های بتن‌آرمه |
| مبحث دهم مقررات ملی ساختمان | ۱۴۰۱ | طرح و اجرای ساختمان‌های فولادی |
ویرایش ۵ استاندارد ۲۸۰۰ فعلاً پیش‌نویس است و در سازه به کار نمی‌رود.
دامنهٔ کار و مسئولیت امضا
سازه برای قاب خمشی بتنی و فولادی ساختمانی ساخته شده است و سوله، سازهٔ نگهبان، سازهٔ چوبی و LSF را پوشش نمی‌دهد (جزئیات). سازه نقشه را مهر نمی‌کند؛ این کار مهندس است. خروجی آن پیشنهاد مقطع و نتیجهٔ کنترل آییننامه است و جایگزین مسئولیت قانونی مهندس محاسب نمی‌شود.
صفحه‌های دیگر
- طراحی سازه با هوش مصنوعی: آنچه هوش مصنوعی در سازه انجام میدهد و آنچه نه
- طراحی سازه‌های بتنی و فولادی: دامنهٔ طراحی، و اینکه سوله، نگهبان، LSF و چوبی پوشش داده نمی‌شوند
- محاسبهٔ سازه و محاسبات ساختمان: برش پایه، بار زنده، بار باد و دفترچهٔ محاسبات
- کنترل مدل ETABS: آنچه از فایل e2k خوانده و کنترل میشود
- بازبینی محاسبات سازه: کدام اقلام بررسی نخست بازبین پوشش داده میشود
- کنترل دریفت طبقه: دریفت چگونه خوانده و با حد مجاز مقایسه میشود
- کنترل ستون‌ها: ستون قوی-تیر ضعیف و اندرکنش P-M
- قابلیت‌ها: فهرست کامل کنترل‌ها و خروجی‌ها
- روند کار: از بارگذاری فایل تا دریافت دفترچه
- پرسش‌های متداول: پاسخ کوتاه به پرسش‌های رایج
- محدودیت‌ها: آنچه هنوز تأیید نشده و آنچه بیرون از دامنه است
- English overview: همین معرفی به زبان انگلیسی
فایل .e2k مدل ETABS خود را بارگذاری کنید و دفترچهٔ محاسبات را دریافت کنید.
شروع محاسبه